Archive | Reizen

A hunter’s dilemma

Here they are. Sitting around the fire in the camp we’ve just reached in our four wheel drive Landcruiser. They say hi in their own language and continue their vivid conversation. They raise their voices, point and wave with their arms, rise up and sit down, laugh and shiver. “These guys talk about one thing, non-stop”, says Jeff, “Hunting.”

It’s their life.

Hunting and harvesting honey, that’s what these men, the Hadza, do on practically every day of the year. It’s been their way of life for a long, long time. Thousands, if not tens of thousands of years. The women of these men, sitting around another fire nearby, gather as well. Baobab flowers, berries, tubers. They share everything.

It’s a simple life. It brings them no wealth, no prosperity the way we would describe it, but they seem happy, and on top of that: healthy. No cancer, no heart disease, no diabetes, no allergies or auto-immune disease.

The Hadza are the last hunter gatherers in Africa. Living in North-West Tanzania, scientists studied them since the 1890s and cultural tourists visited them for decades. Nevertheless, despite the modern T-shirts and sandals they wear, the Hadza have adapted very little modern habits. Hadza don’t care about possession, about status or looks. They live in the present, day by day. Their present.

I am here to visit Jeff Leach, an anthropologist who ended up in microbiology after his daughter was diagnosed with type I diabetes at age 1. Her disease seemed to have at least a partial environmental cause. Since then, Jeff’s been searching for the answer to the question that popped up in his head that day: how could this have happened? How could we have prevented it? Could it be the intimate relationship with all the microbes around us, that we abandoned and the Hadza still maintain?

Not that they know or care about this relationship. They don’t even understand the concept of micro-organisms. They just eat from their environment. They don’t use the stomach content of a slaughtered animal to load themselves with microbes, but to rub their arms to get rid of the sticky animal blood. They don’t skip their daily shower for a greater cause, but just because there is little water around, and they don’t get infections or other problems when they stay dirty.

We want them to retain their lifestyle, to keep hunting, keep gathering. And not because we just like it.

It is difficult to assess if the Hadza are really happy living this life. From a microbial perspective, it seems to be perfect. From a sociological perspective, well, it might be as well, based on what I learn from Daudi Peterson, who has been interacting with the Hadza for decades. They have a strong, peaceful community. They are healthy. They have clear goals in their lives, challenges that keep them busy. The men practice their hobby, hunting, on a daily base. Women have plenty of time to raise their children, to gossip and relax. They have little stress, because nobody tells them what to do, and no unreachable expectations that could make you feel useless.

Harvesting the first seasonal berries makes them feast, celebrate, sing and shout. Improving their hunting or arrow making skills makes them proud men. Their daily joy and stories at the fire satisfy their social needs.

But the pressure from the outside world is increasing.  The pressure’s increasing, and we are part of the pressure cooker. Jeff and his team pay community fees for the Hadza collaboration, but try not to introduce some kind of monetary system into the minds of the people. Yet, the longer they stay, the more the Hadza get used to their visitors, their habits, their values. They see the commodity foods that would save them time, but would make them as unhealthy as we are. They see our technology they would never be able to afford.

Would the Hadza be happier if they developed in our direction? I’m afraid not. A couple of kilometers away there is another settlement of Hadza. Again, little possession, still hunting and gathering, but these people started trading. They get maize, they get alcohol. They get sick more often, they get drunk a lot. They become unsatisfied. Once you become more conscious of the things you don’t have, of things that could make your life easier even if they would make you less healthy, it’s hard to resist the desire to have them.

It’s a sad paradox: as long as they keep hunting and gathering for their living, they stay outside of our system, capitalism. The moment they step in, they’re the poorest of the poorest. Without any perspective.

We don’t want it, but the contact with the outside world is clearly changing the Hadza, slowly but inevitably. Even the purest hunter gatherers. Some of them carry a mobile phone they ask us to charge. Others ask us to bring batteries for their flashlights. The teenagers seem more to care about distinguishing clothes like colorful blouses and soccer shirts.

We can’t blame them. It’s these fundamental human desires that might long not have been triggered in the Hadza brains because they just wasn’t an opportunity, but these desires have always existed. Unconsciously.

On Monday Boki, one of those youngsters, takes us out hunting. With devotion and energy overflow he shows us what’s involved, he ostensibly shows his frustration when he fails to hit any animal. He is the kind of active kid that doesn’t stay in one camp, but easily walks for hours to meet his buddies. Boki’s a connector, the curious and sociable type. In the city, he would have hundreds of friends (and ADHD).

It’s six days later and we’re about to leave the camp. While carrying our belongings to the four wheel drive with Boki, I reach into my pocket,  to get the Hawaii kind of shirt I’ve been wearing these days. I washed it for him. He shakes my hand, doesn’t no how to respond – receiving gifts is not part of his culture.

When you meet poor people, you know what you want to do: help them. But here, it’s different. You want to connect, to bond, but not too much, not to tempt them, drag them out of their separate world.

Boki puts his asset away in a tree trunk, and continues carrying stuff. Five minutes later, I see him standing with a large headphone on, listening and singing along an African pop song. Not hunting, not gathering, but he’s enjoying it, so much. Some things are just fundamental.

 

Posted in Allemaal beestjes, ReizenComments (2)

Roskilditis

Het ontwaken.
Je weet niet of het bier, de nimmer dimmende campingmuziek of je veel te dunne matje je in deze toestand heeft gebracht. Waarschijnlijk is het een ongelukkige combinatie van de drie. Haperend grijp je naar het flesje water naast je van truien en boxershorts gebouwde kussen. Wat je wel weet: de stijfheid in je nek en gewrichten zal pas na drie halve liters afnemen tot acceptabele proporties. Maar eerst koffie.
Je grabbelt wat in het rond tussen de bergen verfrommelde kleren en vindt je tas met ontbijtspullen. Je hoofd zoemt. Het voedselassortiment is geslonken tot droge WASA-crackers en een pot Nutella. En waar zijn de Mellita’s als je ze nodig hebt? Je wrijft in je ogen. Aan de andere kant van je tent zijn er een paar filters vastgeplakt aan de binnenkant van het door adem en zweet becondenseerde doek. Je trekt ze los en veegt er een af aan je shirt van gisteravond.

Scherpstellen om het pad te zien. Je voetstappen in het vertrapte gras, slalommend langs blikjes en afgeschreven campingstoelen. Je blaas steekt, steekt zo erg dat je de stank en de aanblik van bruine spatten op de bril trotseert. Verlossing.

Richting festivalterrein.
Je hoofd klopt en je keel voelt rauw. Vandaag is er maar één medicijn, of eigenlijk twee die elkaar versterken. Drank en muziek. Bij de eerste tent zie je mensen verwoed zuigen aan hun sigaretten, hun lippen het filter omklemmen. Ze klokken bier naar binnen. Je kijkt op je telefoon. Het is half één.
Is dit het nou? Alles staat je tegen. Het eerste biertje sla je af, het tweede sla je over. Moedig houd je stand, maar tegelijk voel je jezelf verslappen. Bij nummer drie ga je overstag. Een nuchtere geest kent te veel bezwaren, te veel gedachten voor een fijn festivalgevoel.  De eerste slok doet je zuchten. Denken aan gisteren.

Achter je drongen mensen zich door de menigte om verder naar voren te komen. Jij deed dat niet. Jij schuifelde, stap voor stap, telkens wanneer er een plekje vrijkomt. Voorzichtig naderde je het podium, liet je de bedwelmende klanken dieper tot je doordringen.
Je sloot je ogen. Richtte je kin op. Om je heen zwol het geklap op het ritme van de muziek aan. Het ging over in applaus, gedoopt in een dromerige extase. Je liet je meevoeren op een trip. Je vergat alles, iedereen om je heen. Jij stond daar en zij speelden, voor jou. Toen opende je ogen, was je een met die anderen, zwaaide je, klapte je met hen. Voor meer.

Op het grasveld. Liggend, zittend, pratend, zwijgend. Plat op je rug, je ogen gesloten, de zon brandend op je wangen. Je vrienden haalden eten, ook voor jou. Je lag daar, tussen al die mensen, in het gras, in het daar en nu, zeker een half uur.
Tot de band arriveerde. Gitaar en doorleefde stem vanaf het grote podium. Mensen stonden op, tuurden. Je luisterde, zette al je poriën open, liet de muziek binnenkomen, je huid meetrillen in intens kippenvel.

Vandaag is anders.
De alcohol uit dat eerste glas kruipt in je benen en ontmoet daar de rottende resten van de vorige dag. Je lijf is zwaar. Stroef. Weerstand tegen alles. De troep. De drank. De drukte. De te koude nachten. Je incapabele oordoppen.
De camping is als een middeleeuws dorp: afval en lawaai beheersen al je zintuigen, de toiletten vormen een open riool en de consumptie van bier is hoger dan die van gewoon kraanwater. Wat je hier doet? Je weet het niet. De kleinste dingen doen je lichaamstemperatuur stijgen, je hersens knetteren. Irritaties om de lamlendige joligheid, de zorgeloze lompheid, de hysterische overgave. De pijntjes, de ongemakken, de viezigheid.

Je ziet naakte mensen luidruchtig dansen in een kring, hun lelijke lijven beklad met rode en zwarte stift. Je ziet een jongen zwalken en lurken aan een joint. Je haalt je schouders op. Je sjokt, hangt, zegt cynische dingen, heel de dag.
Een hoogtepunt wordt een dieptepunt. De te grote artiest, optredend voor een te vol festivalveld, krijsende fans vooraan en uitbundig beukende groepjes erachter. Je wijst naar achteren, volgt je arm, weg van daar. Op het grote scherm gaat het schouwspel door. Je wil niet kijken. Tien minuten, dan draai je je om. Je mompelt iets. Een paar Denen verderop kijken je kant op. Ze lachen, honend.

Zo gaat het acht dagen lang. Euforie, afgrijzen. Grijns, grimas. Opgewekt, terneergeslagen. Bruisend, uitgeput. Liefde, haat, haat, liefde.

De laatste morgen. Nog eenmaal die stramheid, de acute dorst en stenen blaas, nog eenmaal happen naar adem in een benauwde tent, snel die rits open om vocht af te voeren en lucht aan. Zwijgend rol je je vieze kleren op, prop je ze in je tas. Je kruipt je tent uit, staat op en zet je handen in je zij. Je laat je blik gaan en ziet niets dan ravage.  Heel het grasveld is bezaaid met verlaten, ingezakte tenten, luchtbedden en slaapzakken, tussen bergen blikjes, voedselverpakkingen en campingstoeltjes. Aan een lichtkabel even verderop hangt een rij schoenen. Het middeleeuwse dorp is afgebrand. 

Gedrieën sjok je over de enorme camping richting het kleine treinstationnetje. Links van je maakt een groepje Scandinaviërs nog wat laatste biertjes soldaat, de gettoblaster klinkt ook alsof hij op zijn laatste benen wankelt. Rechts trekt iemand een nog goed ogend campingstoeltje uit een berg troep. De acht dagen suizen na in je hoofd. Al die lelijkheid. Viezigheid. In de verte gaat een radio aan. Je herkent het deuntje, van de vorige dag. Je voet beweegt mee, je knijpt je ogen dicht. Het gebons in je hoofd neemt het ritme aan. Van de muziek.

Posted in Blog, ReizenComments (0)

São Miguel – over koeien en kalveren

‘Twee individuen op drie uur!’ Alle zestien inzittenden van de gemotoriseerde rubberboot veren op en turen naar het wateroppervlak, de meesten met camera’s en smartphones in de aanslag. In een flits waren daar net twee brede, zwarte ruggen, twee rugvinnen en toen niets meer. De bestuurder heeft de motor afgezet, we dobberen op de trage golven van de Atlantische Oceaan. Dit is waar de meeste bezoekers van São Miguel voor komen: walvissen. Een kwartier eerder troffen we al een potviskalf aan, even daarvoor waren we nog omgeven door zeker tweehonderd gevlekte dolfijnen, uitgelaten opspringend en neerplonzend tot op een paar meter van de boot.

Als meest toegankelijke en bewoonde van de negen Azoren, trekt het eiland jaarlijks de meeste toeristen. Op zo’n1450 kilometeruit de kust van Portugal,2000 kilometervan de Amerikaanse kust en3200 kilometervliegen van Amsterdam, is het geen bestemming voor dagjesmensen – hooguit voor eilandhoppers – maar vooral voor bezoekers die een week of langer blijven.
Wie tot die groep behoort zal ondanks de populaire walvissafari’s na afloop vooral een andere diersoort herinneren: koeien. Bonte, Hollandse koeien nog wel. Het heuvellandschap van het vulkanische eiland staat namelijk helemaal vol met rustig grazende koeien. Zo’n honderddertig jaar geleden werd een Nederlands ras naar de eilanden gebracht omdat die meer melk gaven dan hun bruine Portugese nichten. Nu is São Miguel  net als de meeste andere Azoren een groot producent van melk en kaas en consumeert de lokale bevolking meer zuivel dan vis.

 

São Miguel heeft een ideaal klimaat voor weidemelk: het hele jaar door zijn de temperaturen aangenaam – van 16 graden in de winter tot25 inde zomer – en er valt genoeg neerslag om de naam Ilha Veirde, het groene eiland, eer aan te doen. Wie een week op het eiland verblijft, kan naast zon ook alle mogelijke soorten bewolking, inclusief die grimmige grijze die hardnekkig blijven hangen en af en toe wat nattigs loslaten.

Een bestemming om eens heerlijk aan de rand van het zwembad diepbruin aan te branden is São Miguel  dan ook niet, en dat is prettig, want de zon-zee-strandmensen worden daarmee letterlijk op afstand gehouden en van massatoerisme is geen sprake. Naar de Azoren kom je om – naast het zien van walvissen en dolfijnen – met je huurauto rond te toeren langs slaapdorpjes en uitkijkpunten en wandelingen te maken rond kratermeren en warmwaterbronnen.

 

Wat in die dorpjes vooral opvalt is de grote hoeveelheid vervallen woningen, soms gewoon verlaten en gesierd door achterstallig onderhoud, soms volledig overwoekerd door planten en bomen. Aan ruimte blijkbaar geen gebrek, want deze ruines staan  vrolijk tussen de nieuwe villa’s en appartementencomplexen. Het schept intrigerende en welkome contrasten, in de dorpen die verder over het algemeen nauwelijks van elkaar verschillen en weinig te bieden hebben, op een centraal pleintje met een kerkje, een lokale cantina voor eenvoudig voedsel en drank en een kleine supermarkt na. Voor wie de goede restaurantjes weet te vinden valt de keuken zeker niet tegen, maar op hoofdstad Ponta Delgada na stelt het leven hier weinig voor.

Dat is dan ook meteen het belangrijkste minpunt van São Miguel: wie rondrijdt langs de kust –  in het hoger gelegen binnenland woont bijna niemand – loopt het gevaar in een Lynchiaanse hallucinatie terecht te komen, omdat hij het gevoel heeft door steeds dezelfde straatjes te rijden. Iedere driehonderd meter is er weer een uitkijkpunt waar vier compacte huurauto’s geparkeerd staan, twee picknicktafels en een stenen barbecue staan opgesteld en waar je dezelfde foto kunt schieten die je de afgelopen vier stops ook hebt gemaakt.

Meer afwisseling wacht de geologisch geïnteresseerde bezoeker met oog voor landschappelijk detail. De Azoren liggen uitgespreid rondom het grensvlak tussen de Amerikaanse en , en maken deel uit van het meest uitgestrekte gebergte ter wereld, het Mid-Atlantische gebergte waar ook het duizenden kilometers verderop gelegen IJsland aan toebehoort. De hoogste piek van São Miguel  is vanaf zeeniveau gemeten1100 meterhoog, maar de oceaan rondom het eiland is ruim twee kilometer diep. Het eiland Pico (‘piek’) huisvest de hoogste berg van de Azoren, die2351 meter boven de zee uittorent.

São Miguel  ontstond grofweg in drie fasen: vier miljoen jaar geleden verrees het meest oostelijke deel van het eiland, uit een eruptie2000 meteronder water, waarna verschillende vulkanen ontstonden, uitbarstten, inzakten en zich in de voormalige kraters meren vormden.

Zo’n 290.000 jaar geleden ontstonden verderop in de oceaan, ten westen van het toenmalige eiland, twee vulkanen, als laatste werd het middengedeelte hiertussen opgevuld.

Sindsdien hebben rustige en onstuimige periodes elkaar afgewisseld, met tot in de vorige eeuw nog enkele hevige uitbarstingen. Hoewel het eiland momenteel geen vulkanische activiteit vertoont, is het nog altijd niet dood verklaard. De warmwaterbronnen bij Furnas, waarin een karakteristieke stoofpot wordt bereid, houden de herinnering levend aan minder vredige periodes.

In het plaatsje Capelas waar wij verbleven bevindt zich nog iets dat aan minder liefdevolle tijden herinnert: de schoorsteen van de walvisverwerkingsfabriek. Tot de walvisvaart in 1983 verboden werd, leefde dit dorp ervan. Pas jaren nadat ze niet meer hoefden te vrezen voor harpoenen, vertoonden de walvissen zich weer vaker in de wateren rondom het eiland. Maar het blijven wilde dieren, die zich niet zomaar laten lokken.

De rubberboot drijft inmiddels tien minuten op dezelfde plek. Waren het inderdaad twee potvissen die we zagen, dan kan het nog ruim een uur duren voor ze weer boven komen, als ze niet kilometers verderop opduiken. De gids en bestuurder kijken elkaar aan en schudden hun hoofd. Een krakende stem klinkt over de radio, van de collega met verrekijker op de kade. De bestuurder zwengelt de motor aan, de invarenden gaan weer zitten in hun stoeltjes. Op naar de volgende plek, in de hoop dat die imposante wezens niet net weer ondergedoken zijn.

Posted in Reizen, UitgelichtComments (0)

Taai maar smakelijk

Daar zit ik dan, een lokaal gebrouwen fles Guinness voor me op tafel, schelle Nigeriaanse dancehall uit de speakers in de donkere ruimte, aan waar de flitsen van het discolicht hun eigen ritme gevonden lijken te hebben. Mijn tas staat voor me op de grond, ik speurde zojuist de ruimte af maar zag niets verdachts. En dus zit ik hier, met een van de grootste grijnzen van mijn leven, van oor tot oor.

Ik ben trots op hoe ik dit voor elkaar heb gekregen, naar de grootste stad van Afrika te zijn gekomen, ik ben voldaan aan het eind van mijn eerste dag in Lagos, bruisende stad waar hardnekkige armoede en overdadige rijkdom een wreed contrast maar ook geloof in vooruitgang schept. Naast me zitten de drie Nigeriaanse jongens die me hier in deze lokale bar brachten. Samuel, met wie ik in contact was gebracht door een collega in Nederland, zijn twee vrienden waarvan ik de naam alweer vergeten ben, maar die me verwelkomden met een even brede lach als de mijne nu. Zij zijn ook trots. Op hun land, hun stad. Ze hebben genoeg te mopperen en klagen, maar boven dat alles staat de trots.

Ik kwam om Lagos te voelen, in te ademen, te ervaren. Ik kan niet anders zeggen dan dat mijn eerste volle dag die missie reeds heeft doen slagen. Ik zocht Samuel op in de newsroom van Voice of Nigeria, de equivalent van onze wereldomroep.
We trokken erop uit, aten wat en gingen toen op zoek naar een Nigeriaanse film. Nollywood is de op Holly en Bolly na grootste filmindustrie ter wereld. De moeite die het ons kostte een cinema te vinden die nationaal product toonde, leverde ons mooie, bij vlagen hachelijke ritten op, samen achterop de motortaxi. De wind deed mijn haren wapperen en blies wolken stof en dikke uitlaatgassen in mijn gezicht. Okada, heet deze taxi, het beruchte vervoermiddel, afgeraden door de Lonely Planet omdat het verkeer hier een contactsport is, verkopers met frisdrank, telefoonkaarten, wasbakken en schemerlampen overal opduiken en de okadabestuurders al jaren geleden afscheid genomen lijken te hebben van elk besef van leven en dood, waardoor ze zich steevast in de kleinste openingen wringen en regelmatig de overkant van de vierbaansweg kiezen, omdat die op dat moment even vrij is van tegenliggers.

Op leven en dood, zo lijken twee hip uitgedoste jongens op de vloer hier te dansen. Ik aanschouw het ritueel gebiologeerd, tot ik een jongen verderop aan de tafel mijn kant op zie kijken. Mijn hand glijdt naar beneden. Mijn tas is veilig. De jongen kijkt weg.

We vonden een film, onderbroken door twee stroomstoringen maar inhoudelijk precies zoals ie moest zijn: lokaal maar universeel, over een meisje dat zwanger wordt op haar zeventiende en daarmee haar relatie en toekomst verspeelt.

We haalden de andere twee journalisten op en reden met de auto naar hier, Obalende, een plek waar ik me nooit alleen had durven vertonen. De straatjes zijn tegen bij het ineens van de schemering omgetoverd in een markt, waar de ene helft van de mensen onder luide klanken van muziek eten, drinken en spulletjes probeert te verkopen aan de andere. Dat wat wij eens per jaar op Koninginnedag doen, gebeurt hier elke dag. Hier, in Lagos, waar alles zichzelf organiseert.

We passeerden onderweg naar hier het geïmproviseerde red light district, waar jonge meisjes midden tussen al het volk in korte rokjes tegen auto’s aan leunden, zo zwoel mogelijk uit hun ogen keken en toen ik langs hen liep hun nagels in mijn benen zetten, misschien op zoek naar mijn aandacht, maar waarschijnlijker nog mijn goed opgeborgen portemonnee. Hier binnen staan ze ook, zulke meisjes. Hier dansen ze slechts sexy om de klanten te verleiden. Ook dat is de pragmatische overlevingsdrang van Lagos: als je het dan toch zo goed kan, kunt je er net zo goed geld voor vragen.

Ik prik met mijn stokje in het voor me in krantenpapier uitgestalde barbecuevlees, net buiten aangeschaft. Het is taai maar door de pittigheid smakelijk. Ik kijk nog eens naar de jongen en zie dat hij alweer met anderen aan het praten is.
Terwijl ik kauw en even later de kruidige smaak met een grote slok Guinness wegspoel, lach ik maar eens diep van binnen. Ik geniet van het feit dat ik hier ben en de hele dag niet één toerist heb gezien. Dat ik hier zit en wel alert ben maar me ook veilig voel, omdat ik de juiste mensen heb gevonden. Dat ik de kans krijg de gepolijste en de ruwe, de mooie en de lelijke kanten van deze stad te zien. Dat ik hier een ervaring opdoe die zijn gelijke nooit zal kennen.

Posted in Reizen, UitgelichtComments (0)

Het monster dat Lijden heette

De vorige dag was er een van mooie plaatjes. Van een strakblauwe hemel, mooie uitzichten en diepe zuchten van betovering. Kleine pijntjes hadden we wel, maar pas tegen het einde, en de onder handbereik verkerende fles Jameson verdoofde de klachten. Vandaag zou het anders worden.

We ontwaakten even na achten, licht bedoezeld in onze met dauw beklede tenten en telden de lege flessen wodka, cognac en whisky. Geen druppel hielden we over. Het bijeen gesprokkelde kampvuur doofden we de avond tevoren met ons laatste vocht, maar het zou nadorst noch kopklachten zijn die ons op deze tweede expeditiedag parten gingen spelen. Het was de strijd van de ruige natuur tegen de moderne mens, die tot op het bot uitgevochten zou gaan worden. Waren de asgrijze wolken die zich samenpakten boven de Noorse bergruggen een voorbode? Een teken dat Thor en Loki ons vandaag, hier in Jotunheimen, niet zouden sparen? We negeerden de onheilspellende boodschap en laadden vol goede moed onze spullen op onze ruggen. Zes uur lopen zouden we vandaag, om er twee over te houden voor de afsluitende dag.
We begonnen met een stevige klim van zeker driehonderd hoogtemeters, waar vooral bij Tijs, het grootste slachtoffer van het uitbundige drankgelach, de meters in het rood uitsloegen. Maar zelfs zijn brakheid zou al snel verschrompelen, opgeslokt worden door het grote monster dat Lijden heet.

De korte afdaling die volgde deed onze moed stijgen naar een voorlopig hoogtepunt, verder aangewakkerd door het verhaal van twee ons tegemoet trekkende Noren. Let op na het tweede meer, vertrouwden ze ons nog wel toe. Kamperen zal daar moeilijk zijn. We namen hun informatie ter kennisgeving aan en stapten met opgeheven hoofden verder. Tot zich een uur later een volgend vlak gedeelte aandiende. Niet lang na het betreden van de onregelmatige keien waarmee deze hoogvlakte bezaaid was, ontnamen twee dingen deze klauteraar alle plezier in zijn tocht: zijn beide voeten. Of het nu het vergeten van zijn op maat gemaakte anti-hollevoeten-antipronatiezooltjes was, het te intensief belasten van de net aangeschafte en nauwelijks ingelopen bergschoenen, of dat hij domweg een te zwak gestel had voor beproevingen als deze, feit was dat bij elke stap die hij zette, elke balans die hij zocht op de harde, willekeurige patronen aannemende en soms gammele ondergrond een grimas aftekende op zijn gezicht.

Ik keek om me heen en zag steile, meedogenloze rotswanden, hier vele duizenden jaren geleden gevormd om deze martelgang mogelijk te maken. Ik zag ver voor me twee kleine poppetjes, het moesten Kees en Bart zijn, onaantastbaar als altijd. Ik zag Wytse vlak achter me zwalken van steen naar steen, zijn blik leeg, zijn ritme onregelmatig. Ik hoorde Pleun opgewekt als altijd, ons aanmoedigen, terwijl de striemende herfstwind de eerste fijne regendruppels in onze bemutste gezichten joeg. Ik beet hard op mijn lip. Ik maakte me kwaad. Kwaad op dit landschap, gemaakt om te pijnigen, kwaad op het weer dat zich tegen ons keerde, kwaad op mijn lichaam dat me zo vroeg zo hopeloos in de steek liet.

Ik zette aan. Tak, tak, tak, mijn voeten gingen van steen naar steen. Iedere pijnscheut deed mijn tempo versnellen, de blik op de twee voorsten, en op het einde van dit stuk terrein. Zeker vijftien minuten duurde mijn sprint, toen was daar een wandje waarachter we neerstreken, de backpacks van de ruggen lieten glijden en nahijgend de anderen opwachtten. Eén mentale overwinning had ik geboekt, een lange neus kon ik trekken naar de Goden. Een die ik nog zou bezuren. Ik kon niet vermoeden hoeveel duels nog zouden volgen.

In de relatieve luwte kwamen gasbranders en zakjes noodles tevoorschijn, fluitketel en percolator. Dit moest ons de kracht geven voor de overige uren. Het was half twee, de dagtocht ruimschoots half volbracht. We kwamen bij zinnen, spraken stoere woorden, ik voelde me zelfs fitter dan onder de stralende hemel van de vorige dag. De op hoop gebaseerde verwachting dat er na deze passage een eind zou komen aan de rotsen, stenen en keien bleek vrijwel direct ongegrond, de focus op ons volgende doel onderdrukte eerst de grimassen die zich aan mijn gezicht opdrongen nog. Het eerste meer kwam in zicht. Dat moesten we passeren, op weg naar het tweede, om dat achter gelaten hebbende een geschikte kampeerplek te vinden voor onze laatste Noorse nacht. Na mijn sprint van voor de onderbreking nam ik nu een gestager ritme aan en liet de snelle mannen tussen wachtmomenten door mijn horizon naderen. Ik probeerde de pijn te vergeten. maar steeds weer was hij terug voorin mijn gedachten. De rotswand langs het meer was stijl en alleen vlak bij het wateroppervlak begaanbaar, ook daar is van een pad nauwelijks sprake. Klauteren van kei naar kei was de enige optie, klein, groot, gigantisch, meestal stroef maar soms spekglad met kleine vervloekte, op handen landende duikelingen tot gevolg.

Ik vervloekte deze tocht. Ik strompelde, raakte achterop, samen met Wytse, ze wachtten, maakten grappen, ik negeerde ze, ik veinsde mijn laatste glimlach. Ik wilde niet omkijken, ik keek toch om en zag het deel dat daar lag, vele malen kleiner dan wat ons nog restte. Ik opperde de bedenker van deze tocht te stenigen, tot op sterven na dood, en vervolgens met een zwaai in het ijskoude meer te werpen. Ik zwalkte van opleving naar inzinking, van pijniging naar pijniging, tot daar het einde van het meer zich aftekende. Einde, dat verlossende maar even verfoeilijke woord, omdat ook dit einde geen einde was maar slechts een voor je uit bewegend doel. Het begin van een volgende episode van ellende.

Had mijn lijf de keuze gehad in te storten dan zou het dat gedaan hebben. Was het de gelegenheid gegund algehele verdoving in te schakelen tegen wat voor prijs dan ook, dan had het die gegrepen. Maar het kon niet. Ik moest door. Een uur, een uur nog, hoorde ik zeggen. Ik keek op mijn klok en zag de wijzer wijzen naar vier. Ik geloofde niet meer in tijd. Hier draaide het om andere grootheden. Afstand, energie, ondergrond. Zou het tweede meer eenzelfde ontbering vormen als het eerste? Ik durfde niet te hopen van niet maar kon de gedachte van wel ook niet verdragen. We teert op hoop moet teleurstelling kunnen verteren.

Iets gelijkmatiger was het pad op weg naar het volgende water, godenzijdank. De steile klim die volgde was een verademing in vergelijking met de hel der rotsen. Korte gesprekken over andere onderwerpen dan masochisme en zelfkastijding kwamen op gang, de bezieling groeide. Of was het de overlevingsdrang die oerkrachten in ons vrijmaakte toen het meer voor ons lag? Iets minder gemeen was de aarde onder mijn pijnlijke voeten nu, maar niet vriendelijk genoeg om me van kreunen en vloeken te onthouden. Ik zag mezelf voor me in een spot voor de landmacht, met een dik rood kruis naast mijn naam. Ongeschikt. Steeds weer wachtten commando Bart en rambo Kees op hun volgers, steeds weer die grijns, net niet provocatief genoeg om tot handmatige verwijdering over te gaan. Het was niet hun schuld.

Langzaam maar zeker kregen mijn voeten gezelschap van een ander kwetsbaar deel van mijn lichaam. Het deel dat zeker tien kilo extra ballast meetorste, hoe goed en ergonomisch verdeeld ook. Hij verkrampte, gaf een stekend signaal af. Genoeg, te veel zelfs. Een signaal om te negeren, te bevechten. Ik boog, ik strekte, voelde eerst verlichting maar toen weer pijn. Ik kneep mijn ogen dicht, opende ze weer en zag het volgende einde. De opluchtig was kleiner, zoals de blijdschap bij een prijs die je voor de tweede keer wint. Wytse arriveerde als laatste, sloeg het aanbod zijn tas te laten dragen af, vocht voor zijn eer en ging op kop de schemering tegemoet.

Het was zes uur. Er was overleg. Weer waren er schattingen, ramingen, werden tijden genoemd. Ik luisterde niet, staarde voor me uit. We liepen, wierpen blikken links en rechts, speurend naar een vlak van vijf bij vijf, groot genoeg voor drie tenten. Tevergeefs. Overal stenen, rotsen, keien, ze duizelden door mijn hoofd. Nog iets meer dan een uur haddeen we voor niet alleen mist maar ook duisternis het landschap zou oversluieren. Het begon weer zachtjes te regenen, we beklommen helling na helling, bergpas na bergpas, in stilte, blikken van stoicijns tot wanhopig. Zou het na deze bergrug beter zijn? Zou daar een groene weide liggen, of desnoods een heel klein lapje zonder geologisch marteltuig?

Rotsen, meren. Ik zuchtte en steunde. Pleun probeerde me op te peppen, maar zijn in uitputting gedrenkte woorden misten alle overtuiging. Steeds als we heel even halt hielden zocht ik een steen om op neer te strijken, mijn rug te onlasten. Kom op, opstaan, klonk er dan uit meerdere monden. Ze hadden gelijk. Even speelde ik met de gedachte wat ze zouden doen als ik echt zou opgeven, gaan zitten en weigeren nog op te staan. Een volgende helling, een volgende vloek, een volgend meer. De marteling die een hel werd, was nu getransformeerd tot een nachtmerrie met repeterende elementen waar David Lynch jaloers op zou zijn. Ik zag de silhouetten van de pioniers vooraan, door mist en schemering vervaagd. Ik zag ze stilstaan, koesterde hoop. Maar even later zag ik de stapel stenen die ik had aangezien voor een kameraad met goed nieuws.

Het ging niet lang meer duren tot de duisternis het roer zou overnemen. Ik stap door, scheldend, vloekend, mezelf voornemend in een kwade droom als deze nooit, nooit meer verzeild te raken. We staken een klein riviertje over. Ik positioneerde mijn voet op een kei, wilde een volgende stap zetten, gleed weg, wankelde en ving mezelf net op tijd op met mijn handen. Met Pleun en Wytse vormde ik nu de verbeten achterhoede. Pleun mompelde, hij zag Kees, bezig met zijn luchtbed, hij zag het echt. Hij zag iets wat niet was. Verder ging onze lijdensweg. Weer een stenige klim, weer een meertje voorbij. Ik tuurde vooruit. Zag ik ze daar echt? Stilstaand? Ik wreef in mijn ogen. Ja. ze stonden stil. Een tas lag al op de grond. Ze keken om zich heen, inspecteerden het oppervlak. Wytse maakte zijn tas al los om neer te ploffen. ‘We kunnen hier gaan staan, of we kijken achter deze pas. Waarschijnlijk ligt daar het dal.’ Het dal. Langzaam dringen de woorden van Bart tot me door. Het dal, daar waar een dag eerder in alle vroegte vertrokken, onze huurauto’s achterlatend. Het dal, waar we warm sliepen, aten en bier dronken. Het dal, waar een beloning op me wachtte, ik hoefde echt niet veel, nee, al was het maar een colaatje. Ik zuchtte, haalde diep adem en zette koers. Naar dat dal.

Zwijgzaam volgde ik Tijs en Bart, die even later het dal in wezen. Lichtjes in de verte. Huizen. We zaten goed. We waren er nu echt bijna, maar met het zicht op de finish waren ook de laatste stuiptrekkingen van deze lijdensweg niet mild. Nog steeds waren er stenen, rotsen, klimmetjes, stijle stukken omlaag. En er was het donker. De lucht was inmiddels diepgrijs, de grond steeds minder zichtbaar. We hielden halt, wie een hoofdlampje had zette dat op. Vier kleine schijnsels op zoek naar groter licht. Ik liet mijn lantaarn in mijn tas – de energie ontbrak om het op te graven. De lichtjes groeiden, maar gestaag. We daalden verder, ik gleed weg in het vochtige gras, vloekte een laatste keer.

We zagen een lange rechte lijn die een weg kon zijn. Het eerste huis was nu vlakbij, onwerkelijk de eerste stappen op het asfalt. Ik tuurde omlaag, zag ons hotel, ver weg nog maar ook zo dichtbij. We hergroepeerden naast de auto die de oprijlaan sierde. Ik wilde door, net als Bart, hij nog wel uren, Wytse plofte neer en eiste pauze. Ik voelde de kou mijn lijf binnendringen en liep verder, omlaag, omlaag, omlaag. Het was alsof mijn voeten aanvoelden dat hun dienst er bijna opzat. Ik versnelde, zette een eindsprint in. Ik dacht aan de cola, aan de chocolad in mijn tas, bewaard voor dit moment. Driehonderd meter nog en ineens is daar de auto achter ons. De auto die we net passeerden. Zaten de anderen daar nu in? Het kon me niet meer schelen, ik was er bijna. Bijna nog struikelde ik over mijn eigen voeten op het grintpad voor het hotel. We stapten naar binnen, liepen langs de tas en schoenen van Wytse, begroetten hem, knipperden met onze ogen, wennend aan het licht. Ik keek op de klok. Kwart over negen, twaalf uur was voorbij gegaan sinds we vanochtend onze eerste stappen zetten.

Binnen begon het rillen. Ik merkte hoe hard ik gezweet had onder mijn vijf lagen kleding. Op het toilet verwijderde ik er drie en ging liggen op een zachte bank. Langzaam warmde ik wat op, at en dronk. Tranen sprongen uit mijn ogen toen de koolzuur uit de cola mijn tong prikkelde. Terwijl de happen survivalmacaroni van gaspit naar maag gleden kwam ik langzaam bij zinnen. Aan een ding kon ik slechts nog denken. Slapen. Vlak voor ik mijn tas pakte en naar de slaapkamer sleepte hoorde ik de hoteljongen nog praten. Het was maar goed dat we hier waren. Slagregens, spekgladde stenen en kolkende bergstromen zouden de nacht en laatste ochtend getekend hebben en onze missie misschien zelfs onverantwoord gemaakt hebben.

Het is inmiddels de volgende morgen. Ik rond mijn verhaal af, stap voorzichtig op, zet een paar pijnlijke stappen naar het raam, kijk naar buiten, waar het meer bruist en de regen langs de hellingen gutst. Een zucht van verlichting ontsnapt. Al het lijden is relatief.

 

 

Posted in ReizenComments (0)

Tiroler tegelwijsheid

Waar vind je als toerist nog authentieke Europese cultuur? En hoe lang zal die nog blijven? In een klein dorpje tussen de Oostenrijkse Alpen bevindt zich nog zo’n pareltje.

‘Ja, hier even kijken of er geen treintje komt en dan naar rechts.’ Soepel rijdt onze Citroën Picasso de parkeerplaats op van het campingrestaurant. We zijn in Stumm, een dorpje in het Oostenrijkse Hochzillertal. Vandaag zit mijn officieuze schoonvader Cor op de bijrijdersstoel naast zijn makker Frank, achter het stuur had hij deze plek met zijn ogen dicht kunnen vinden. Al jaren komt hij hier tijdens de wintersport. Minstens twee keer, want de pepersteak moet je een dag van tevoren bestellen.

‘Kijk nou, ze zitten er weer!’ Frank wijst door het kleine raam naar het groepje belegen mannen in de hoek van het restaurant. ‘ja, die zitten hier haast iedere dag’, zeg ik op basis van mijn twee jaar ervaring.

Wanneer we binnenstappen begroet gastvrouw Marlen (spreek uit Marleen) ons met een opgewekte glimlach. Mijn schoonpa noemde haar jarenlang Helga, waar ze overigens prima op reageerde, maar sinds ze dit jaar de zaak overnam en haar naam al vanaf de weg te lezen is vergissen we ons niet meer. Marlen is steevast stijlvol gekleed, kleurrijk en met de nodige oogverblindende glans: degelijk maar toch ook een tikkeltje extravagant – voor het Oostenrijkse platteland tenminste. Haar gezicht is getekend door de jaren, maar haar haren zijn nog altijd even pikzwart als op de foto uit haar jonge jaren die aan de muur prijkt.

‘Driemaal de pepersteak heren? En is vandaag de dame ziek? Ach, wat is dat toch vervelend, ziek tijdens vakantie. Ik had het zelf laatst ook nog.’  We beantwoorden haar warme ontvangst, knikken, nemen plaats aan een tafeltje niet ver van de vier mannetjes en bestellen twee bier en een fris voor de herstellende.

De stamgasten groeten ons vriendelijk. De kromgebogen man met de krasse stem en het parelwitte kunstgebit is er ook weer. Hij beschikt over een soort tijdloze ouderdom waardoor ik zijn leeftijd niet durf te schatten. Op de foto uit Marlenes bloeitijd ziet hij er in elk geval precies zo uit als nu. Je kunt je soms afvragen wat vrienden na al die jaren dag in dag uit nog aan elkaar te melden hebben, nou deze heren hebben er geen moeite mee. In plat Tirols spreken ze de hele lokale problematiek van a tot z door, en nemen de wereldcrisis er terloops in mee. Denken wij tenminste, afgaande op de klanken.

Het interieur in restaurant Marlen is wat je van een eenvoudige Oostenrijkse eetgelegenheid verwacht: afzichtelijke maar sfeerscheppende gordijntjes voor de ramen, gelakte houten meubels op de houten vloer, wat slingers van een aantal kerstedities geleden aan het met sierbalken opgeleukte balkon. Meer is ook niet nodig, meer zul je hier niet vinden.

Maar denk vooral niet dat je in dit restaurant een standaard Oostenrijks hapje doet. Marlen is geen gastvrouw die haar gasten slechts welkom heet. Nee, zij is een grande dame waar menig host nog een hoop van kan leren. Ze schuift met haar mok thee aan bij ieder aanwezig gezelschap en maakt een praatje, selecteert muziek op verzoek en met een beetje geluk laat ze zich verleiden tot een zangpartij.

Op het eerste gezicht lijkt Marlen een vrouw van weinig gewichtige woorden, maar eenmaal aan het woord blijkt ze te spreken in tegelwijsheden, ongetwijfeld eeuwenlang overgedragen van generatie op generatie. Nadat een van de mannetjes met een ‘Wiedersehn’ het pand verlaat zegt ze Wiedersehn macht freude. Wanneer ze blozend toegeeft zelf nooit te skiën, verzucht ze alles was man hat, ist nicht interessant. We spreken over gebruiken en tradities, en hoe die nu zo snel veranderen. Door de buitenlanders, door de jeugd. De gastvrouw trekt diepe rimpels in haar voorhoofd. Even later vraagt ze waarom Frank zijn hoofd helemaal kaal heeft geschoren, terwijl hij nog best wat haar heeft. ‘Ah, da’s vast modern hè? Ze heeft zichtbaar moeite met het uitspreken van dat ene woord.

Dan is het tijd voor muziek. Geen opzwepende accordeonbattle zoals vorig jaar, maar een bescheiden samenzang tussen Marlen en de krasse stem. Het klinkt mooi. Het klinkt vals. Later op het filmpje dat een iphone maakt zal het nog valser blijken. Het is prachtig. We klappen en lachen, Cor geeft de mannen een rondje. We heffen de glazen. De steak is wel eens beter geweest, concluderen we tot onze spijt. De vrolijke kokin, vandaag alleen voor onze steaks opgetrommeld, is iets te enthousiast te werk gegaan. We laten het niet merken. Volgende keer beter.

Na de laatste hap is er nog een laatste onontkombare traditie: schnaps van het huis. Goed voor ieder, doodt alles. Met een door een glimlach verhulde grimas slikken we het goedje door. Nog een laatste slok bier en dan gaan we maar weer. Of we morgen weer komen. ‘Misschien’. Er komt een Nederlandse jodelzangeres. ‘Als jullie er zouden zijn zou het mooi passen. Maar als het niet uitkomt hoeft het natuurlijk niet. Dat zou ik ook goed begrijpen.’

Posted in ReizenComments (0)

Yucatán – gespleten ziel

Nee, ik ben de afgelopen maand niet verknocht geraakt aan een land. Daarvoor waren we te veel onderweg en waren de ervaringen met de lokale bevolking te wisselend. Maar een klein plekje in mijn hart heeft het gebied dat we doorkruisten wel veroverd.
Het Yucatán schiereiland, noordoost Mexico, met in haar flanken de Golf van Mexico en de Caribische Zee. Tot een paar decennia geleden had de centrale overheid er nog nauwelijks oog voor, maar de historie is des te rijker en imposanter. Hier heersten de Maya’s,  bouwden ze hun tempels, ontwikkelden ze hun architectuur, hun mathematica, hun astronomie.
Lang werd de Mayacultuur weggestopt achter de Spaanse koloniale trots, pas sinds kort bloeit ze onder impuls van het toerisme weer op.
Yucatán is een provincie vol tegenstrijdigheden. Zo is er het in de jaren zeventig voor vakantiegangers uit de grond gestampte Cancun, met zijn resorts en onbeschofte taxichauffeurs, maar liggen even verderop nog vredige vissersdorpjes waar de lokale bevolking nog op traditionele wijze in haar levensbehoeften voorziet. Er is het tot shoppingmall getransformeerde havenstadje Playa del Carmen, terwijl iets verder het binnenland in de woningen meer aan armoede dan aan ontwikkeling doen denken. De mensen zijn er kalm. Of ze berusten in hun lot of domweg tevreden zijn met weinig, ik durf  het niet te zeggen.
Aan de ene kant serveren vele restaurants nog altijd traditionele gerechten, eenvoudig maar uniek. Daarnaast is er de toeristenkeuken, varierend van slappe gringo-burrito’s en nacho’s met greasy kaassaus tot een international cuisine die de Europese chefs evenaart.
Yucatan is een gebied bij uitstek waar de wetten van economie, maatschappij en het recht van de sterkste zich bij uitstek van hun hardste kant laten zien. Sterker dan in Afrika, waar welvaart sowieso alleen voor een kleine elite zijn weggelegd, sterker dan in Nederland, waar we bijna allemaal de kans krijgen om mee te doen. Spaanse nazaten en Mestizo’s, met gemengde voorouders, verdelen hier de banen en privileges, Maya’s doen de rotklusjes en vervaardigen voor een minimumloon de duizenden souvenirs die in de winkels voor bijna niks over de toonbank gaan.
Toch vindt de toerist hier ook authentieke elementen. De Maya-ruïnes zijn grotendeels onontdekt en de bijbehorende geschiedenis wordt langzaam maar zeker ontrafeld. De bekendste in Chichen Itza ligt er prachtig bij in het kortgeknipte gras, maar die in Kalakmul, een enorme verzameling die pas werd ontdekt in de jaren negentig, vergt een rit van 120 kilometer vanaf de snelweg diep de jungle in. Buiten Cancun en Playa del Carmen kennen alle steden wel een strook winkels die zich richten op de buitenlandse bezoekers, maar gaat verder het dagelijks leven gewoon verder, inclusief meer of minder druk verkeer, siesta’s en heel veel volk op straat.
Belize bezochten we maar een week en slechts op twee plekken, plus een klein ritje door Belize City. We maakten kennis met een land vol te koesteren parels, zowel in het binnenland als op het beeldschone eiland Caye Caulker, maar ook met zwakke plekken. Bij de eerste bushalte waar we arriveerden en ons afvroegen waar we tickets moesten kopen stelde een man ons gerust met de woorden ‘just sit back and relax’, maar die ontspannen houding lijkt de Belizianen ook op te breken.Chinese supermarkten concurreren door efficientere inkoopstrategieen de lokale ondernemers steeds meer weg.
Immigranten uit Guatemala en Honduras kunnen zonder enige moeite het land binnenkomen. Zij zetten er hun criminele activiteiten voort of beginnen boerenbedrijven langs rivieroevers diep in het bos waar niemand hen ziet maar erosie het destructieve resultaat is.
Als hier iets duidelijk wordt is het wel hoe de natuur de strijd tegen de harde dollars snel aan het verliezen is. Plannenmakers zouden het liefst de hele westelijke kuststrook transformeren in een hotelstrook a la Cancun. Rijke locals en expats kopen in rap tempo stukken Caribische kust op om er hotels en vakantiehuizen te bouwen, boeren gebruiken nog altijd vaak de cut and burn techniek om nieuw land vrij te maken voor hun werkzaamheden. De eens zo wijdverspreide vegetatie wordt steeds verder teruggedrongen in reservaten, waar diezelfde toeristen voor een paar pesos de door dagelijks bezoek en voederende gidsen tam geworden dieren aanschouwen. Het ecotoerisme is in opkomst, maar de niet-beschermde natuur zal erdoor niet gered worden.
Yucatan staat bekend als vredig, veilig, ver weg van alle problemen met drugs en bendes die andere delen van Mexico terroriseren. Het is de vraag hoe lang dit zo blijft als het toerisme verder aantrekt, al zijn de lokale overheden zich uiterst bewust van de noodzaak hiervan. Het eens zo populaire Tijuana, vlakbij de Amerikaanse grens, zag haar bezoekersaantallen de afgelopen jaren met tachtig procent dalen vanwege de  verhalen over liquidaties en aanverwante gevaren.
Voorlopig is het in Yucatán nog prettig reizen. Die mix van het toegankelijke en het ruige, van het geijkte en onverwachte, geeft Yucatan zijn glans als meer dan alleen vakantiebestemming. De mensen zien je wel als toerist, maar zijn ook behulpzaam en bescheiden, slechts heel zelden opdringerig. En nu hopen dat het een klein beetje van de oude ziel weet te behouden.

Posted in ReizenComments (0)

Blauwe zee, duistere zee

Hier is hij anders, de zee.
Niet grijs, ruig en bedreigend zoals thuis.
Hier is hij warm en vriendelijk, blauw en helder,
zich niet bewust van de gevaren en gruwelen onder zijn oppervlak.

Deze zee laat zich lezen, door blote ogen, door grote brillen.
Hij geeft zijn geheimen prijs, met een haast naïeve gulheid.
Hij laat mijn voeten bungelen in vloeibare perfectie.
Toch heeft ook deze zee een duistere kant.
Kan hij spoken, verwoesten.
Twee maanden lang is deze zee wispelturig, labiel.
Ineens is daar dan een oprisping, soms een paar uur, soms dagen lang.
Dan gaan lucht en water tekeer, alsof ze laten zien niet geen softies te zijn.
Bezoekers vertrekken, blijven weg, bewoners zetten zich schrap.
Ze kennen de streken van hun meester maar zullen er nooit aan wennen.
Niets anders kunnen ze dan hem laten razen, bidden dat het meevalt.
Golven beuken, windvlagen sleuren aan alles dat los zit, bestraffen ieder achterstallig onderhoud en halfslachtige maatregel. Meedogenloos.
De zee neemt de eilanden in zijn bezit, spuugt al zijn frustraties uit op het land.
Als de storm is uitgeraasd en hun hartslag is gedaald verlaten de bewoners hun huizen, vergeven ze de zee als een trouwe maat met kwade dronk. Ze nemen de schade op, herstellen waar mogelijk, zuchten waar niet.
Dan lopen ze naar de pier, begroeten de zon en de volgende gasten.

Posted in ReizenComments (0)

De Don

Als onze taxi zijn terrein oprijdt staat hij al klaar met de sleutel van onze cabaña. Niet dat Don Antonio weet van onze komst, of dat het een constant af- en aanrijden van gasten is. Sterker nog: vandaag zijn we zijn enige gasten. Meer dan welkome gasten.We hebben dan ook extra moeite genomen om naar hier te komen, tien kilometer van het wel langs de busroute liggende stadje Xpujil. We bevinden ons diep in het zuidelijke binnenland van het Yucatan schiereiland, tussen grotendeels onontgonnen Maya-ruïnes en uitgestrekte tropische bossen. Twee dagen zullen we blijven, voor we vertrekken naar de Caribische kust.

We stappen uit de wagen en lopen naar Don Antonio toe. Hij is groot voor Mexicaanse begrippen, en grijs.  Zijn manier van bewegen en de rimpels in zijn gezicht geven stille hints over zijn vergevorderde leeftijd, al spreekt uit zijn ogen de jeugdigheid van een jongeman. Alsof hij hooggeplaatste gasten rondleidt door zijn verblijf laat hij ons zien waar we de nachten zullen doorbrengen.
In de herfst van zijn werkende leven zegde Don Antonio zijn baan op en startte Cabañas en Restaurant Mercedes. Het is de enige horecagelegenheid in het dorpje Zoh-Laguna, dat verder niet veel meer herbergt dan krakkemikkige huisjes, over de golvende asfaltwegen zwervende honden en op iedere straathoek een winkeltje met frisdrank en koekjes.
Veertien gastenverblijven heeft Don Antonio inmiddels, met pas gerenoveerde douches en ventilatoren. In het hoogseizoen zitten ze regelmatig allemaal vol, louter en alleen vanwege de authenticiteit en gastvrijheid die de locatie uitstraalt. Die Don Antonio uitstraalt. Dat diezelfde instelling hem een vermelding in zowel de Lonely Planet als de Rough Guide opleverde zorgt ervoor dat hij nog nauwelijks reclame hoeft te maken. Dit concept verkoopt zichzelf. De oase van rust en gemoedelijkheid waarin we terecht komen komt voor ons op precies het juiste moment. Eindelijk zijn we even geen toeristen, maar gasten. Als we even later een kleine wandeling maken door het dorpje zien we nieuwsgierige kindertjes, zachtjes groetende moeders, instemmend knikkende vaders.
Ten opzichte van de meeste dorpsbewoners is Don Antonio een welvarend man. Hij rijdt in een Nissan van nog geen vijf jaar oud, naast de cabañas staat zijn eigen huis, van steen. Achter de gastenverblijven staan kooien met kippen en hanen die ons de volgende ochtend vroeg tegen elkaar opbiedend wekken. Ernaast zitten zelfs een paar apen. De aanblik van deze dieren zou normaal gesproken een gevoel van medelijden opwekken, maar nu is dat anders. Zelfs deze gekooide dieren lijken zich prettig te voelen onder de hoede van de Don. Hetzelfde geldt voor de twee groene papegaaien die hij naast zijn keuken in een kooi heeft staan. Verlegen kijkt de pienterste van de twee ons aan als zijn baas hem op een stokje aan ons toont.
Don Antonio heeft geen menukaart. Hier ga je niet uit eten, hier eet je mee. Hij vertelt ons wat hij vanavond  heeft: varken of rund, traditioneel klaargemaakt met rijst en tortilla’s. We kiezen en eten. Zichtbaar geniet hij van de complimenten. Een biertje slaat hij af, een praatje niet. Even na elven wensen we elkaar een goede nacht.
De volgende dag bezoeken we het natuurreservaat in de buurt. Bij terugkomst vertellen we over onze trip. Al honderden keren heeft hij dit verhaal gehoord, maar niets van zijn interesse is geacteerd. Ook op onze laatste dag lunchen we nog bij Don Antonio. Als we hem voor vertrek richting Chetumal vragen of hij een taxi richting busstation kan regelen, biedt hij aan ons erheen te brengen. Onderweg praten we nog wat, maar niet te veel. We rijden Xpujil binnen, parkeren naast het station. We stappen uit, pakken onze koffers. Dan schudden we elkaar de hand. Terwijl we onze koffers de stoep op tillen draait de Nissan van Don Antonio weer de weg op. Nog een keer toetert en zwaait hij.

Posted in ReizenComments (1)

Schelpenheld / Halve zool

Een echte bioloog heeft hart voor de natuur… en ik soms ook.
Zo troffen we op het verder niet indrukwekkende strand van Celestun, het noordwestpuntje van Yucatan, deze schoen aan, bezaaid met leven.
Kijk, huiver en verwonder.

Posted in ReizenComments (0)

Jopinie @ Twitter

PHVsPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19hZHNfcm90YXRlPC9zdHJvbmc+IC0gdHJ1ZTwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX2FkX2ltYWdlXzE8L3N0cm9uZz4gLSBodHRwOi8vd3d3Lndvb3RoZW1lcy5jb20vYWRzLzEyNXgxMjVhLmpwZzwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX2FkX2ltYWdlXzI8L3N0cm9uZz4gLSBodHRwOi8vd3d3Lndvb3RoZW1lcy5jb20vYWRzLzEyNXgxMjViLmpwZzwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX2FkX2ltYWdlXzM8L3N0cm9uZz4gLSBodHRwOi8vd3d3Lndvb3RoZW1lcy5jb20vYWRzLzEyNXgxMjVjLmpwZzwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX2FkX2ltYWdlXzQ8L3N0cm9uZz4gLSBodHRwOi8vd3d3Lndvb3RoZW1lcy5jb20vYWRzLzEyNXgxMjVkLmpwZzwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX2FkX21wdV9hZHNlbnNlPC9zdHJvbmc+IC0gPC9saT48bGk+PHN0cm9uZz53b29fYWRfbXB1X2Rpc2FibGU8L3N0cm9uZz4gLSB0cnVlPC9saT48bGk+PHN0cm9uZz53b29fYWRfbXB1X2ltYWdlPC9zdHJvbmc+IC0gaHR0cDovL3d3dy53b290aGVtZXMuY29tL2Fkcy8zMDB4MjUwYS5qcGc8L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19hZF9tcHVfdXJsPC9zdHJvbmc+IC0gaHR0cDovL3d3dy53b290aGVtZXMuY29tPC9saT48bGk+PHN0cm9uZz53b29fYWRfdG9wX2Fkc2Vuc2U8L3N0cm9uZz4gLSA8L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19hZF90b3BfZGlzYWJsZTwvc3Ryb25nPiAtIHRydWU8L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19hZF90b3BfaW1hZ2U8L3N0cm9uZz4gLSBodHRwOi8vd3d3Lndvb3RoZW1lcy5jb20vYWRzLzQ2OHg2MGEuanBnPC9saT48bGk+PHN0cm9uZz53b29fYWRfdG9wX3VybDwvc3Ryb25nPiAtIGh0dHA6Ly93d3cud29vdGhlbWVzLmNvbTwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX2FkX3VybF8xPC9zdHJvbmc+IC0gaHR0cDovL3d3dy53b290aGVtZXMuY29tPC9saT48bGk+PHN0cm9uZz53b29fYWRfdXJsXzI8L3N0cm9uZz4gLSBodHRwOi8vd3d3Lndvb3RoZW1lcy5jb208L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19hZF91cmxfMzwvc3Ryb25nPiAtIGh0dHA6Ly93d3cud29vdGhlbWVzLmNvbTwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX2FkX3VybF80PC9zdHJvbmc+IC0gaHR0cDovL3d3dy53b290aGVtZXMuY29tPC9saT48bGk+PHN0cm9uZz53b29fYWx0X3N0eWxlc2hlZXQ8L3N0cm9uZz4gLSBkYXJrYmx1ZS5jc3M8L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19hdXRob3I8L3N0cm9uZz4gLSBmYWxzZTwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX2F1dG9faW1nPC9zdHJvbmc+IC0gdHJ1ZTwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX2N1c3RvbV9jc3M8L3N0cm9uZz4gLSA8L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19jdXN0b21fZmF2aWNvbjwvc3Ryb25nPiAtIDwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX2ZlYXR1cmVkX2NhdGVnb3J5PC9zdHJvbmc+IC0gVWl0Z2VsaWNodDwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX2ZlYXRfZW50cmllczwvc3Ryb25nPiAtIDE8L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19mZWVkYnVybmVyX2lkPC9zdHJvbmc+IC0gPC9saT48bGk+PHN0cm9uZz53b29fZmVlZGJ1cm5lcl91cmw8L3N0cm9uZz4gLSA8L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19nb29nbGVfYW5hbHl0aWNzPC9zdHJvbmc+IC0gPHNjcmlwdCB0eXBlPVwidGV4dC9qYXZhc2NyaXB0XCI+DQoNCiAgdmFyIF9nYXEgPSBfZ2FxIHx8IFtdOw0KICBfZ2FxLnB1c2goW1wnX3NldEFjY291bnRcJywgXCdVQS0yMTIyMzIwNS0xXCddKTsNCiAgX2dhcS5wdXNoKFtcJ190cmFja1BhZ2V2aWV3XCddKTsNCg0KICAoZnVuY3Rpb24oKSB7DQogICAgdmFyIGdhID0gZG9jdW1lbnQuY3JlYXRlRWxlbWVudChcJ3NjcmlwdFwnKTsgZ2EudHlwZSA9IFwndGV4dC9qYXZhc2NyaXB0XCc7IGdhLmFzeW5jID0gdHJ1ZTsNCiAgICBnYS5zcmMgPSAoXCdodHRwczpcJyA9PSBkb2N1bWVudC5sb2NhdGlvbi5wcm90b2NvbCA/IFwnaHR0cHM6Ly9zc2xcJyA6IFwnaHR0cDovL3d3d1wnKSArIFwnLmdvb2dsZS1hbmFseXRpY3MuY29tL2dhLmpzXCc7DQogICAgdmFyIHMgPSBkb2N1bWVudC5nZXRFbGVtZW50c0J5VGFnTmFtZShcJ3NjcmlwdFwnKVswXTsgcy5wYXJlbnROb2RlLmluc2VydEJlZm9yZShnYSwgcyk7DQogIH0pKCk7DQoNCjwvc2NyaXB0PjwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX2hvbWU8L3N0cm9uZz4gLSBmYWxzZTwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX2hvbWVfdGh1bWJfaGVpZ2h0PC9zdHJvbmc+IC0gNTc8L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19ob21lX3RodW1iX3dpZHRoPC9zdHJvbmc+IC0gMTAwPC9saT48bGk+PHN0cm9uZz53b29faW1hZ2Vfc2luZ2xlPC9zdHJvbmc+IC0gZmFsc2U8L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19sb2dvPC9zdHJvbmc+IC0gaHR0cDovL3d3dy5qb3BpbmllLm5sL3dwLWNvbnRlbnQvd29vX3VwbG9hZHMvOS1sb2dvLmpwZzwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX21hbnVhbDwvc3Ryb25nPiAtIGh0dHA6Ly93d3cud29vdGhlbWVzLmNvbS9zdXBwb3J0L3RoZW1lLWRvY3VtZW50YXRpb24vZ2F6ZXR0ZS1lZGl0aW9uLzwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX3Jlc2l6ZTwvc3Ryb25nPiAtIHRydWU8L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19zaG9ydG5hbWU8L3N0cm9uZz4gLSB3b288L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19zaG93X2Nhcm91c2VsPC9zdHJvbmc+IC0gdHJ1ZTwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX3Nob3dfdmlkZW88L3N0cm9uZz4gLSBmYWxzZTwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX3NpbmdsZV9oZWlnaHQ8L3N0cm9uZz4gLSAxODA8L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb19zaW5nbGVfd2lkdGg8L3N0cm9uZz4gLSAyNTA8L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb190YWJzPC9zdHJvbmc+IC0gdHJ1ZTwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX3RoZW1lbmFtZTwvc3Ryb25nPiAtIEdhemV0dGU8L2xpPjxsaT48c3Ryb25nPndvb191cGxvYWRzPC9zdHJvbmc+IC0gYTo3OntpOjA7czo1NToiaHR0cDovL3d3dy5qb3BpbmllLm5sL3dwLWNvbnRlbnQvd29vX3VwbG9hZHMvOS1sb2dvLmpwZyI7aToxO3M6NjU6Imh0dHA6Ly93d3cuam9waW5pZS5ubC93b3JkcHJlc3Mvd3AtY29udGVudC93b29fdXBsb2Fkcy84LWxvZ28uanBnIjtpOjI7czo2NToiaHR0cDovL3d3dy5qb3BpbmllLm5sL3dvcmRwcmVzcy93cC1jb250ZW50L3dvb191cGxvYWRzLzctbG9nby5qcGciO2k6MztzOjY1OiJodHRwOi8vd3d3LmpvcGluaWUubmwvd29yZHByZXNzL3dwLWNvbnRlbnQvd29vX3VwbG9hZHMvNi1sb2dvLnBuZyI7aTo0O3M6NjU6Imh0dHA6Ly93d3cuam9waW5pZS5ubC93b3JkcHJlc3Mvd3AtY29udGVudC93b29fdXBsb2Fkcy81LWxvZ28ucG5nIjtpOjU7czo2NToiaHR0cDovL3d3dy5qb3BpbmllLm5sL3dvcmRwcmVzcy93cC1jb250ZW50L3dvb191cGxvYWRzLzQtbG9nby5wbmciO2k6NjtzOjY1OiJodHRwOi8vd3d3LmpvcGluaWUubmwvd29yZHByZXNzL3dwLWNvbnRlbnQvd29vX3VwbG9hZHMvMy1sb2dvLnBuZyI7fTwvbGk+PGxpPjxzdHJvbmc+d29vX3ZpZGVvX2NhdGVnb3J5PC9zdHJvbmc+IC0gU2VsZWN0IGEgY2F0ZWdvcnk6PC9saT48L3VsPg==